Neem vandaag nog contact op: 06 546 076 66

Intieme cultuurbeleving; over de aantrekkingskracht van locatietheater

Off

De haven van Urk ligt er vredig bij onder een volle maan. Alles is rustig op straat en achter de ramen van de huisjes zien we hoe mensen zich klaarmaken voor de avond. De gids neemt ons 78 jaar mee terug in de tijd. Een dikke sneeuwlaag bedekt het vissersdorp en er verschijnen twee Duitsers met geweren op straat. Ze zijn nog jong, een jaar of twintig en hun verkleumde harten verlangen naar Duitsland. Dan horen we gezang vanuit een van de huisjes; een familie die kerst viert. Na een tijdje kloppen de jongens aarzelend aan. Even later zien we ze aan tafel zitten, omringd door de familie. Ze wrijven hun handen warm en kijken dankbaar de tafel rond. Volgens onze gids zullen zij de komende maanden regelmatig bij deze mensen langskomen om ze te waarschuwen voor de plannen van de Duitsers. Dan smelt de sneeuw, vervagen de soldaten en lopen we verder naar de volgende locatie van deze Urker Oorlogstocht.

Deze rondleiding raakte mij op een heel ander niveau dan een theatervoorstelling over de Tweede Wereldoorlog mij zou raken. Ik zat zelf in de kerk waar de joden zich verstopten onder de kansel en liep door de oude steegjes (ginkies) die achternagezeten Urkers ooit hielpen hun bezetter af te schudden. Bovendien ging dit over mensen die echt hebben bestaan, vaders, moeders, jonge geliefden en zelfs kinderen. Hun nabestaanden lopen nog op het (voormalige) eiland rond. Volgens een artikel van het landelijk kennisinstituut cultuureducatie amateurkunst (LKCA) ben ik niet de enige die zoekt naar een meer intieme cultuurbeleving op locatie: ‘We willen meer dan ooit weten waar we vandaan komen, we willen begrijpen in welke wereld we leven en we willen ergens bij horen, samen zijn en vooral samen doen. Daarom zijn onderwerpen die dicht onder de oppervlakte van ons landschap en onze huid liggen tegenwoordig zo populair.’

Het toneelbezoek in theaters loopt achteruit, maar de theatergroepen op locatie en de stadswandelingen worden juist geliefder. In Friesland is bijvoorbeeld ‘De Stormruiter’ enorm succesvol: een openluchtvoorstelling die zich afspeelt in 1750 en gaat over de barre strijd tegen het zeewater. In dit stuk figureren onder andere honderd Friese paarden. Het verhaal speelt zich af op de locatie waar Friesen ooit met veel inspanning een dijk bouwden die hun eeuwenlang tegen het water zou beschermen. Ook hierbij speelt identiteit en gemeenschapszin dus een belangrijke rol. Een vergelijkbare voorstelling is ‘GAS’ van Toneelgroep Jan Vos, over de gaswinning in Groningen. In drie bedrijven op locatie toont Jan Vos hoe de gaswinning in de jaren 60 nog werd bejubeld en hoe dat in de loop der jaren is veranderd. Kortom: het sleutelwoord voor theater- en cultuurbeleving in deze tijd is ‘verbinding’ en ‘hoe sterker en gemotiveerder die verbinding is hoe groter de kans op succes’, aldus LKCA.